Jak analizować dawne mapy? (2) / How to analyze archival maps? (2)

The purpose of last blog entry was to show the effects of various geohistorical analyses. This one focuses on what can be analyzed throughout archival maps, i.e. what kind of content is depicted on them. The maps' content itself is diverse and unharmonized; it varies due to maps' scale, time of issue or map producer (Austrian, German or Russian). Short research shows that Austrian Specialkarte 1:75 000 presents the highest amount of features among the analyzed set of maps. A couple of distinctive legend entries are also exemplified at the end.


O ile poprzedni post pokazywał efekty porównywania zmian treści topograficznej na dawnych mapach, to tym razem warto skupić się na tym, co można analizować. Tym czymś są wszystkie elementy krajobrazu opracowywane przez dawnych kartografów, czyli zakres treści map. Każda mapa składa się z warstw tematycznych, które można różnie podzielić, np. na antropogeniczne i przyrodnicze czy punktowe, liniowe lub powierzchniowe. Mapa topograficzna lub ogólnogeograficzna (takie udostępniane są na platformie) powinna pokazywać możliwie kompleksowy obraz świata i kłaść równomierny nacisk na przedstawienie takich elementów rzeczywistości jak osadnictwo, sieć komunikacyjna, obiekty gospodarcze, lasy, rzeki czy rzeźba terenu. 

Zakres treści takich map w zasadzie pozostaje niezmienny do dziś, tzn. starano się możliwie wiarygodnie i szczegółowo pokazać dany obszar – w końcu mapy topograficzne w większości przypadków miały służyć wojsku. Inaczej sprawa przedstawia się jeżeli spojrzymy na sposób ujęcia treści na różnych mapach (tj. jak coś pokazywano) oraz na liczebność kategorii treści w ramach warstw tematycznych (np. liczba kategorii dróg czy obiektów gospodarczych). W tych kwestiach bowiem zachodziły dość istotne zmiany, które wynikały chociażby z postępu technologicznego (w 1800 roku nie było jeszcze kolei :) ), poprawy dokładności pomiarów topograficznych (przedstawienie rzeźby terenu za pomocą poziomic) czy różnorodnych kryteriów klasyfikacji obiektów występujących w terenie (czy drogę przedstawiać jako szeroką, czy wąską? Gminną, czy powiatową? Dla koni, czy dla pieszych? etc…). 

More...

hgis wms w qgis

Wpięcie usług hgis wms w QGIS sprowadza się do kilku prostych kroków:

  1. Wybranie adresu odpowiedniej usługi tutaj
  2. Zarejestrowanie usługi w QGIS według załączonych screenshotów

Warto zwrócić uwagę na:

  • wymuszenie zignorowania adresu operacji GetMap z dokumentu Capabilities - jest to związane z bugiem w parsowaniu xmla Capabilities przez QGIS opisanym tutaj
  • wymuszenie pobierania danych kafelkami 256 x 256 - jest to maksymalny dopuszczalny rozmiar zwracanego przez hgisowy wms obrazka

More...

Jak analizować dawne mapy? (1) / How to analyze archival maps? (1)

Analyzing archival maps seems to be the best way of comparing changes in a geohistorical landscape. Especially that part of geographical reality which is highly changed by human activity (called the “cultural landscape”). The turn of 18th and 19th centuries brought a revolution in cartography and henceforth precise and detailed maps were being elaborated allowing us to make use of them as a source for analysis. This short article depicts an example of geohistorical research based on archival maps. Three case studies were taken und consideration: Building the seaport of Gdynia (maps 1 and 2), establishing the Central Industrial Area (Centralny Okręg Przemysłowy in polish) (maps 3 and 4) and analysis of road and railway network in the Warsaw vicinities (maps 5 to 8).


Dawne mapy stanowią świetną podstawę pozwalającą porównywać zmiany jakie zachodziły na przestrzeni wielu lat na interesujących nas obszarach. Zmiany te dotyczyły przede wszystkim tzw. krajobrazu kulturowego, czyli tej części krajobrazu silnie przekształcanej przez człowieka. W jego skład wchodzą chociażby sieć osadnicza, linie komunikacyjne, zakłady przemysłowe, ale także zalesienia i wylesienia czy zmiany przebiegu rzek powodowane przez działalność człowieka.

Materiały kartograficzne, które pozwalają takie zmiany dostrzegać pojawiają się w zasadzie na przełomie XVIII i XIX wieku. Postęp w kartografii map został wciągnięty w ogólny rozwój społeczno-technologiczny XIX-tego wieku – innymi słowy rozwijające się państwa potrzebowały precyzyjnych i szczegółowych pod względem zakresu treści map, dzięki którym mogły efektywnie realizować dwoje polityczne i wojskowe cele.

Za wizualizację słów dotyczących porównywania zmian najlepiej niech posłużą przykłady. Po pierwsze, Gdynia, która w ciągu zaledwie kilkunastu lat przeistoczyła się z rybackiej wioski (1 268 mieszkańców w 1926) w jeden z większych portów morskich na Bałtyku (127 000 mieszkańców w 1939). Nic tak jednak nie działa na wyobraźnię, jak spojrzenie na mapy. Pierwsza z nich, mapa szczegółowa 1:25 000 Wojskowego Instytutu Geograficznego (WIG) wydana w 1926 roku (1) pokazuje Gdynię sprzed rozbudowy. Widać na niej jednak już zaczątki przyszłego portu wraz z dochodzącą do niego linią kolejową.

More...

...mapy z przeszłością... / ...maps with a past...

...mapy z przeszłością... powstały w miejsce starego, dobrego hgis@cartoninjas.net. Mamy nadzieję, że wokół serwisu powstanie społeczność zainteresowana tematyką związaną z kartografią, historią, geografią, i szeroko rozumianym gisem.

Masz materiały, artykuły, pomysły, a może mapy, którymi chcesz się podzielić? Zapraszamy do współtworzenia serwisu!!!


...maps with a past... replaces the good old hgis@cartoninjas.net. We're hoping a nice vibrant community focused on the cartography, history, geography, gis etc. will built around this site.

Feels like you would like to share some ideas, articles, knowledge, maps? Feel invited!!!