Mapa Kummersberga / Kummersberg Map

A piece of information about a not very well known austrian "Kummersberg Map". Developed in mid 19th century (1855-1893), administrative map of Galicia was in fact a generalized version of cadastral maps and thus gives a nice insight to geohistorical landscape, especially land cover, administrative borders and settlements. The map can be easily accessed from "Archiwum Map WIG"

Tym razem garść informacji na temat stosunkowo mało znanej tzw. mapy Kummersberga, której pełna nazwa to: „Administrativ Karte von den Königreichen Galizien und Lodomerien mit dem Grossherzogthume Krakau und den Herzogthümern Auschwitz, Zator und Bukowina in 60 Blättern, C.R. von Kummersberg”. 

Była to właściwie pierwsza mapa austriacka (1855-1863) o typowo administracyjnym charakterze, sporządzona w stosunkowo dużej skali (1:115 200), opracowana poprzez generalizację map katastralnych, co zapewniało szczegółowość (szczególnie jeżeli chodzi o pokrycie terenu, granice czy osadnictwo).  Mapa składa się z 60 arkuszy obejmujących Księstwo Galicji i Lodomerii oraz Bukowinę. Ciekawym dodatkiem są plany miast: np. plan Lwowa w skali 1:10 800 z arkusza „24”.

Cała mapa jest dostępna na stronie „Archiwum Map WIG” wraz ze skorowidzem, a ponadto jeden (póki co) z nich (arkusz „16”, „Wadowice-Myślenice-Jordanów”) został udostępniony w naszym serwisie mapowym.

Jak wspomniałem, mapa ma charakter administracyjny, co niesie za sobą szereg konsekwencji, które widać w jej zakresie treści. Zamiast szeregu rodzaju brodów czy przeszkód terenowych, które z konieczności pojawiały się na mapach wojskowych, tutaj skupiono się na treściach gospodarczych (8 typów kopalń) czy administracyjnych (oznaczenie granic do gmin włącznie). 

Ciekawą kwestią (z kartograficznego punktu widzenia) jest sposób przedstawiania osadnictwa. Oprócz rysunku zabudowy (zwartej lub rozporoszonej), co jest oczywiste z punktu widzenia skali mapy, autor zdecydował się dodatkowo zastosować metodę sygnatur punktowych. Sygnatura taka umieszczona jest w miejscu kościoła parafialnego („kropka” uzupełniona jest wówczas o krzyż) lub w centrum wsi (sama „kropka”, bez krzyża). Co autor mapy uznawał za centrum? Niekiedy było to skrzyżowanie dróg lub „geometryczny” środek wsi.

Co można odczytać z mapy Kummersberga? Poniższa tabela zestawia zakres treści omawianej mapy.


Jak widać jest tego całkiem sporo :) Mozna na przykład sprawdzić gdzie kiedyś były młyny wodne i prześledzić ich rozwój (,a raczej "zwój"...) w stosunku do map późniejszych (np. mapy taktycznej WIG, 1:100 000).

Legenda w oryginale prezentuje się następująco:


Na innym arkuszu pokazano takze pewne statystyki pokrycia terenu, dzięki którym mozna porównać pod tym względem Galicję i Bukowinę.


Na koniec fragment arkusza "7" ("Kraków, Chrzanów, Trzebinia, Alwernia, Zator"). Warto zwrócić uwagę na linię kolejową (podpisaną!), która została oddana uzytku w 1847 roku.


Bibliografia:
1. F.P. Faluszczak, 2011, Kartografia Galicji Wschodniej w latach 1772-1914, Rzeszów, wyd. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
blog comments powered by Disqus